Rugproblemen bij het paard

Bovenlijnsyndroom

Om te begrijpen wat men verstaat onder het 'bovenlijnsyndroom', zal je eerst wat van de anatomie van het paard moeten weten. Het paard bestaat globaal gezien uit twee spierketens: Het dorsale spierketen systeem en het ventrale spierketen systeem. Als deze twee ketens in evenwicht zijn, dan spreekt men van balans.

Bovenlijnsyndroom

Het dorsale spierketen systeem bestaat uit:

  • De 'strekspieren' van de nek, hals en rug (rugspieren)
  • De 'strekspieren' van de heup
  • De 'buigspieren' van de knie

Het ventrale spierketen systeem bestaat uit:

  • De 'buigspieren' van de nek en hals
  • De 'buigspieren' van de rug (buikspieren)
  • De 'buigspieren' van de heup
  • De 'strekspieren' van de knie

Als een mens voor het eerst op een paard gaat zitten, kun je je wel voorstellen wat het paard doet; het drukt de rug weg (spant de rugspieren enorm aan), brengt het hoofd naar boven (spant de strekspier en van de hals aan). Het paard neemt een alerte houding aan, het spant de dorsale spierketen aan ofwel het spant de bovenlijn aan. Het ventrale deel doet nagenoeg niets en het paard kan dus onmogelijk in balans lopen! Bij het rijden proberen we het paard te laten zakken in de hals en vervolgens proberen we het paard op te richten en we proberen de achterhand te laten zakken. Als dit alles lukt, dan loopt het paard pas in balans!

Door een paard in balans te laten lopen, zal het paard minder snel een bovenlijnsyndroom ontwikkelen. Enkele symptomen van een bovenlijnsyndroom zijn: zadel/singeldwang, eenzijdig 'vastzitten', problemen met de linker of rechter galop en het meer moeite krijgen van moeilijkere oefeningen. Wordt een paard gediagnosticeerd met een bovenlijnsyndroom, dan kan fysiotherapie een doeltreffende behandelmethode zijn. Door pijnverminderende behandelingen (bv. massage en bewegingstherapie) heeft het paard al snel minder pijn. Vervolgens moet in overleg met de ruiter een plan van aanpak uitgestippeld worden om recidiverende klachten te voorkomen.

Kissing Spine

Kissing Spines
Op deze rontgenfoto is duidelijk te zien dat de doornvormige uitsteeksels
elkaar raken.

'Kissing Spine' betekent het 'kussen' van de doornuitsteeksels (spinosi) van de wervels. Normaal gesproken zit tussen twee doornuitsteeksels een kleine ruimte, zodat de wervels onderling kunnen bewegen. Op het moment dat deze doornuitsteeksels tegen elkaar botsen, ontstaat er een beschadiging van het botvlies (periost). Dit is erg pijnlijk. Op het moment dat dit regelmatig voorkomt raakt het botvlies dusdanig beschadigt, dat er lichte botgroei ontstaat op de plaats waar de doornuitsteeksels elkaar raken.
Op den duur zullen deze doornuitsteeksels aan elkaar vast groeien en zal de pijn afnemen. Kissing spine zie je voornamelijk bij paarden die veel in een hoog 'verzamelde' houding lopen (Met name bij dressuurpaarden en tuigpaarden). Door de hoge positie van het hoofd, komen de doornuitsteeksels rondom de schoft dicht bij elkaar waardoor het 'gevaar' ontstaat dat het botvlies geïrriteerd raakt.

Enkele symptomen zijn: steigeren/bokken bij het aannemen van een pijnlijke houding, drukpijnlijkheid rondom het aangedane gebied, erg gespannen (hypertone) rugspieren, het paard zal graag met een licht voorover gebogen hoof/nek houding lopen. Een kissing spine is alleen te diagnosticeren door een röntgenfoto. Een echte behandelmethode bestaat nog niet. Soms helpt het de botgroei te versnellen, waardoor de doornuitsteeksels aan elkaar vastgroeien en het paard minder pijn heeft.

Hernia

Een paard kan geen hernia hebben omdat een paard een ander soort tussenwervelschijf heeft als mensen en honden. Bij mensen en honden wordt een hernia (hernia nucleus pulposi) gevormd door het uitstulpen van de 'nucleus'. De tussenwervelschijf van een paard bevat geen nucleus en kan daardoor dus ook niet uitstulpen.

Ataxie

Ataxie is een beschadiging van het ruggenmerg. Dit kan op verschillende niveau's in de rug ontstaan en ontstaat meestal door een trauma. Wat je wel eens hoort is dat een paard vast gezeten heeft onder een stang van bijvoorbeeld de trailer. Hierdoor ontstaat er een extreem hoge druk op het ruggenmerg, waardoor dit beschadigt raakt. Het ruggenmerg zorgt voor de zenuwgeleiding van al de zenuwen. Door zo'n beschadiging vallen enkele zenuwen uit waardoor bijvoorbeeld de 'sturing' van een been of soms zelfs meerdere benen niet meer normaal is. Soms is het erg moeilijk te zien of een paard ataxie heeft en soms is het heel duidelijk te zien. Een paard met ataxie is vaak niet geschikt voor de sport en soms zelfs niet als recreatief rijpaard. Symptomen zijn; het paard heeft een soort 'dronkemansgang', het scheef dragen van de staart, het paard slingert, verliest soms zijn evenwicht en valt soms om, achterwaarts lopen verergerd de symptomen. Niet alle symptomen hoeven voor te komen.
Er is geen behandeling voor ataxie. Het ruggenmerg is beschadigd en kan niet meer herstellen.